Jak oszczędzać pieniądze? Sprawdzone metody i porady

Nie wiesz, jak oszczędzać pieniądze tak, żeby naprawdę było to widać na koncie i w codziennym życiu. Chcesz mieć spokojną głowę, gdy zepsuje się piec, dach zacznie przeciekać albo zapragniesz odświeżyć dom czy ogród lub zainwestować w tańsze ogrzewanie. Z tego artykułu dowiesz się, jak krok po kroku zaplanować oszczędzanie, gdzie odkładać środki i jak sprawić, by Twoje pieniądze realnie na Ciebie pracowały.

Dlaczego warto oszczędzać pieniądze?

W oszczędzaniu pieniędzy najtrudniej jest zacząć. Gdy co miesiąc widzisz na koncie tylko wpływ i wypływ, łatwo wmówić sobie, że „nie ma z czego odkładać”. Tymczasem nawet niewielkie, ale regularne kwoty tworzą z czasem poduszkę finansową, która daje spokój przy utracie pracy, chorobie czy nagłych wydatkach domowych.

Dobrze zbudowane oszczędności to nie tylko bezpieczeństwo. To także możliwość zaplanowanego remontu łazienki, odnowienia elewacji, założenia tarasu czy modernizacji ogrodu bez sięgania po kosztowne kredyty. Poduszka finansowa i regularne odkładanie otwierają drogę do inwestycji w OZE – fotowoltaikę, pompę ciepła, lepszą izolację budynku – które z kolei permanentnie obniżają rachunki za prąd i ogrzewanie, a Ty zaczynasz płacić mniej za to samo życie.

Warto wprost powiedzieć, jakiej wielkości bufor ma sens. Przyjmuje się, że poduszka finansowa powinna pokrywać od 3 do 6 miesięcznych wydatków, i to wydatków, a nie przychodów. Jeśli Twoje miesięczne koszty życia wynoszą 4000 zł, realny cel to rezerwa rzędu 12 000–24 000 zł trzymana na bezpiecznym koncie oszczędnościowym. Jednocześnie dobrą praktyką jest system, w którym stała część dochodu idzie na potrzeby, część na przyjemności, a część na oszczędności – tak działa Zasada 50/30/20, do której wrócimy przy budżecie domowym.

Posiadanie poduszki finansowej na osobnym koncie znacząco zmniejsza ryzyko zadłużenia przy nagłej awarii instalacji, przecieku dachu czy pęknięciu rury – nie musisz wtedy brać drogiej pożyczki, tylko od razu zlecasz naprawę.

Jak zacząć oszczędzać pieniądze – plan działania

Skuteczne oszczędzanie to nie przypadek, tylko prosty plan w kilku krokach. Potrzebujesz jasnych celów, realnego budżetu domowego oraz systemu, który „pilnuje się sam”, czyli automatyzacji przelewów i rozsądnego podejścia do długów. Prosta i realna strategia oszczędzania na teraz i na przyszłość polega właśnie na tym, by te trzy elementy działały razem, a nie przeciw sobie.

Dobry plan musi być mierzalny i dopasowany do Twojego domu, a nie do ogólnych wzorów z internetu. Inaczej będzie wyglądał budżet rodziny mieszkającej w bloku z miejskim ciepłem, a inaczej właściciela domu ogrzewanego prądem z pompą ciepła czy piecem na pellet. Zwróć uwagę na swoje realne koszty ogrzewania, rachunki za prąd, wodę, wywóz śmieci, utrzymanie ogrodu, a także wydatki na transport i dzieci – dopiero wtedy sensownie ustawisz poziom oszczędzania.

Określ cele oszczędzania

Na początku ustal, na co i na kiedy chcesz odkładać. Cele krótkoterminowe to zwykle wydatki w horyzoncie do roku, maksymalnie dwóch lat, jak naprawa dachu za 5000 zł, wymiana bramy garażowej, zakup narzędzi ogrodowych czy nowej kosiarki. Średni termin to 2–5 lat, tu mieszczą się większe projekty: remont kuchni za 20 000 zł w 2 lata (to około 833 zł miesięcznie), łazienka, budowa wiaty na samochód czy instalacja fotowoltaiki finansowana częściowo z dotacji. Najdłuższy horyzont to emerytura i edukacja dzieci, gdzie mówimy o dekadach, a strategie oszczędzania i inwestowania wyglądają inaczej niż przy remoncie za rok.

Żeby łatwiej było Ci zaplanować, możesz podzielić cele według czasu i przybliżonych kwot, traktując je jak osobne „szuflady” w budżecie:

• cele krótkoterminowe – np. 3000–10 000 zł w ciągu 6–18 miesięcy (naprawy, sprzęt domowo-ogrodowy, urlop),
• cele średnioterminowe – np. 10 000–60 000 zł w ciągu 2–5 lat (remonty, fotowoltaika, termomodernizacja, zmiana samochodu),
• cele długoterminowe – od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy zł w 10–30 lat (emerytura, wkład własny na mieszkanie dla dziecka, większe inwestycje).

Przygotuj budżet domowy i zastosuj zasadę 50/30/20

Budżet domowy to centrum dowodzenia finansami, a nie zeszyt „dla księgowej”. Najprostszy szkielet to właśnie Zasada 50/30/20. Polega ona na tym, że około 50% dochodu netto przeznaczasz na potrzeby (czynsz, media, jedzenie, transport, leki, podstawowe ubezpieczenia), 30% na zachcianki i komfort codzienności (wyjścia, subskrypcje, hobby), a 20% na oszczędności i spłatę długów. Jeśli dochód Twojego gospodarstwa to 6000 zł na rękę, orientacyjny podział wygląda tak: 3000 zł na potrzeby, 1800 zł na przyjemności i 1200 zł na oszczędności lub spłacanie zobowiązań.

W praktyce te proporcje często trzeba delikatnie przesunąć. Rodzina, która planuje duży remont lub inwestuje w energooszczędne rozwiązania, może na jakiś czas obniżyć pulę „zachcianki” do 20–25% i dorzucić dodatkowe 5–10 punktów procentowych do oszczędności. Kto mieszał kredyty konsumpcyjne, powinien sporą część puli 20% przeznaczyć na szybszą spłatę najdroższych długów, a dopiero resztę odkładać na poduszkę finansową na osobnym koncie oszczędnościowym.

Jeśli masz nieregularne dochody, np. z działalności gospodarczej czy zleceń, tym bardziej trzymaj się procentowego podziału. Przy każdym wpływie od razu odkładaj określony procent na podatki, osobno na oszczędności i osobno na życie, a dopiero później wydawaj. Dodatkowo możesz uśrednić dochody z ostatnich 6–12 miesięcy i przyjąć konserwatywną „pensję”, a nadwyżki traktować jako bonus do szybszego budowania rezerw.

Automatyzuj oszczędzanie i uporządkuj długi

Im mniej rzeczy musisz „pilnować głową”, tym większa szansa, że naprawdę będziesz odkładać. Ustaw stały przelew zaraz po wpływie wynagrodzenia z rachunku bieżącego na konto oszczędnościowe z sensownym oprocentowaniem. Możesz też założyć subkonta celowe opisane nazwami „poduszka finansowa”, „remont kuchni”, „fotowoltaika” i dzielić przelew między te cele. Dobrym wsparciem są aplikacje z funkcją zaokrąglania, takie jak Revolut czy Moja ING, a także rozwiązania w stylu programu mSaver mBanku, gdzie końcówki płatności kartą automatycznie trafiają na oszczędności.

Automatyzacja działa, bo odcina emocje i pokusę „podbierania” środków, zanim zdążą się pojawić w Twojej świadomości. Poduszka finansowa powinna być trzymana na kontach oszczędnościowych, najlepiej w innym banku niż bieżące konto – wtedy trudniej ją ruszyć impulsywnie. W podobny sposób możesz zautomatyzować część opłat stałych, żeby uniknąć odsetek, kar i zbędnego stresu, a zaoszczędzony czas przeznaczyć na myślenie o powiększaniu dochodów, a nie gaszeniu pożarów.

Porządkowanie długów zaczyna się od uczciwej listy wszystkich zobowiązań wraz z oprocentowaniem. Do wyboru masz dwie główne strategie: metoda snowball polega na spłacaniu najpierw najmniejszych długów, żeby szybko zobaczyć postęp, natomiast metoda avalanche atakuje w pierwszej kolejności długi z najwyższym oprocentowaniem i daje największą oszczędność odsetek. W praktyce najszybciej opłaca się pozbywać kredytów i pożyczek o wysokim oprocentowaniu, zanim zaczniesz agresywnie inwestować nadwyżki.

Jeżeli chcesz uporządkować swoje zobowiązania krok po kroku, możesz postąpić według prostego schematu:

1. Spisz wszystkie długi z datami spłaty i oprocentowaniem.
2. Podziel je na „pilne i drogie” oraz „tańsze i długoterminowe”.
3. Wybierz strategię snowball lub avalanche i ustaw dodatkowe nadpłaty na wybrany dług.
4. Skontaktuj się z bankami w sprawie renegocjacji warunków lub konsolidacji, jeśli to zmniejszy całkowity koszt.

Praktyczny tip eksperta: ustaw automatyczny przelew na konto oszczędnościowe w dniu wpływu pensji i traktuj go jak stały rachunek — to najprostszy sposób, by „nie liczyć” na siłę woli.

Gdzie oszczędzać pieniądze – konto, lokata i inwestycje

Kiedy masz już pierwszą poduszkę finansową, pojawia się pytanie: gdzie oszczędzać pieniądze, aby były i bezpieczne, i miały szansę na rozsądny zysk. Inaczej zachowuje się konto oszczędnościowe, inaczej lokaty bankowe, jeszcze inaczej obligacje skarbowe emitowane przez Skarb Państwa, czy inwestycje w fundusze inwestycyjne, IKE, IKZE czy rachunek maklerski. Musisz pogodzić trzy parametry: bezpieczeństwo, płynność i oczekiwaną stopę zwrotu, bo im większy potencjalny zysk, tym zwykle wyższe ryzyko i dłuższy horyzont.

Podane stopy zwrotu to wartości orientacyjne i zależą od warunków rynkowych, inflacji i konkretnych ofert banków czy emitentów. W okresach wysokiej inflacji nawet depozyty na 4–5% realnie mogą tracić na wartości, dlatego tak ważne jest, aby dopasować instrument nie tylko do oprocentowania, ale też do celu, czasu i swojej tolerancji na ryzyko.

Konto oszczędnościowe, lokata i skarbonka

Najprostszym miejscem na pierwsze oszczędności jest konto oszczędnościowe w banku objętym gwarancjami BFG. Środki są łatwo dostępne, zwykle możesz wykonywać co najmniej jeden darmowy przelew miesięcznie, a oprocentowanie bywa wyższe niż na zwykłym ROR. Lokaty bankowe blokują pieniądze na z góry określony czas, dzięki czemu bank może zaoferować trochę wyższą stawkę, ale wypłata przed terminem oznacza zwykle utratę odsetek. Zwykła skarbonka czy słoik w domu nie daje żadnego oprocentowania, ale pomaga osobom, które dopiero wyrabiają w sobie nawyk odkładania małych kwot.

Poziom bezpieczeństwa tych trzech rozwiązań jest podobny, o ile mówimy o bankach w systemie gwarancji. Różni się jednak płynność i odporność na inflację. Skarbonka jest najbardziej płynna, ale też najbardziej narażona na pokusę wydania wszystkiego „bo leżą”. Konto oszczędnościowe to dobry kompromis na fundusz awaryjny, natomiast lokata sprawdza się przy kwotach, których przez kilka miesięcy na pewno nie tkniesz, np. pieniądze z zaliczki na remont zaplanowany dopiero po wakacjach.

Wady i zalety tych form oszczędzania najlepiej widać, gdy rozbijesz je na konkretne plusy i minusy:

• konto oszczędnościowe – łatwy dostęp do środków, większe bezpieczeństwo niż gotówka w domu, ale zwykle niższe oprocentowanie i ryzyko, że realna stopa zwrotu po inflacji będzie ujemna,
• lokata bankowa – prosta konstrukcja, z góry znany zysk za dany okres i często lepsze oprocentowanie niż na koncie, ale niska elastyczność i utrata odsetek przy wcześniejszym zerwaniu,
• skarbonka lub słoik – dobra na start i dla dzieci, pomaga „zobaczyć” realne pieniądze, ale brak odsetek i wysoka pokusa wydania sprawiają, że nie nadaje się na poduszkę finansową.

Obligacje skarbowe oraz IKE i IKZE

Obligacje skarbowe emitowane przez Skarb Państwa należą do najbardziej popularnych sposobów długoterminowego oszczędzania w Polsce. Możesz wybrać papiery krótsze, 2–3 letnie, albo 4- czy 10-letnie, często indeksowane inflacją. W tych ostatnich oprocentowanie po pierwszym roku jest powiązane z poziomem inflacji plus stała marża, dzięki czemu kapitał jest lepiej chroniony przed utratą siły nabywczej. Obligacje można co prawda przed terminem odkupić, ale wiąże się to z niewielką opłatą, więc motywuje do trzymania ich do końca okresu.

Jeśli myślisz o emeryturze, bardzo sensownym kierunkiem są programy emerytalne IKE i IKZE. Pozwalają one inwestować w różne instrumenty (obligacje skarbowe, fundusze, akcje) z dodatkowymi korzyściami podatkowymi. W IKE zyski są zwolnione z podatku Belki po spełnieniu warunków wieku i stażu wpłat, natomiast IKZE daje możliwość odliczania wpłat od podstawy opodatkowania w PIT i obniżenia bieżącego podatku. Jeśli co miesiąc przelewasz 200 zł na IKZE przez 20 lat, wykorzystujesz nie tylko efekt procentu składanego, ale też każdego roku zmniejszasz podatek, który i tak musiałbyś zapłacić.

Warto jednak znać ograniczenia tych rozwiązań. Środki w IKE i IKZE są przeznaczone na długoterminowe oszczędzanie emerytalne, więc wcześniejsze wypłaty bywają nieopłacalne lub wiążą się z podatkami i zwrotem ulg. W przypadku obligacji zmiennokuponowych czy indeksowanych inflacją nadal istnieje ryzyko rynkowe, choć niższe niż przy akcjach – zmienia się wartość rynkowa papierów oraz realny zysk względem inflacji. To dobre narzędzia, ale dla osób, które potrafią zablokować te środki na lata.

Fundusze inwestycyjne i rachunek maklerski

Fundusze inwestycyjne to rozwiązanie dla osób, które nie chcą samodzielnie dobierać poszczególnych spółek czy obligacji. Profesjonalny zarządzający buduje portfel, a Ty kupujesz jednostki uczestnictwa. Są fundusze obligacyjne o mniejszej zmienności, mieszane łączące obligacje z akcjami oraz akcyjne nastawione na wzrost w długim terminie. Płacisz jednak za to opłatę za zarządzanie i często prowizję przy nabyciu lub zbyciu jednostek, więc ważne, aby świadomie wybierać produkty o rozsądnych kosztach.

Rachunek maklerski daje największą kontrolę i najszersze możliwości: możesz samodzielnie kupować akcje, ETF-y, obligacje czy inne instrumenty notowane na giełdzie. W zamian bierzesz na siebie pełną odpowiedzialność za wyniki, musisz poświęcić czas na analizę i zaakceptować wahania wartości portfela. Płacisz prowizje od zleceń i ewentualne opłaty za prowadzenie rachunku. W obu podejściach kluczowa jest dywersyfikacja – zamiast stawiać wszystko na jedną spółkę czy sektor, lepiej rozłożyć kapitał na kilka klas aktywów.

Najłatwiej zdecydować, jaki fundusz rozważyć, gdy powiążesz typ produktu z planowanym horyzontem oszczędzania i własnym spokojem psychicznym:

• fundusz obligacyjny – przy horyzoncie od 2–3 lat wzwyż, gdy zależy Ci na mniejszych wahaniach niż na giełdzie i akceptujesz umiarkowane zyski,
• fundusz mieszany – na cele średnioterminowe rzędu 5–10 lat, kiedy chcesz połączyć potencjał wzrostu z częściową ochroną kapitału,
• fundusz akcyjny lub ETF akcyjny – przy horyzoncie co najmniej 7–10 lat, gdy możesz przeczekać giełdowe spadki i liczysz na wyższą przeciętną stopę zwrotu.

Jak oszczędzać pieniądze przy małych zarobkach?

Przy niższych dochodach oszczędzanie nie polega na odkładaniu wielkich kwot, tylko na mądrym uporządkowaniu priorytetów. Najpierw zabezpiecz podstawowe potrzeby: mieszkanie, ogrzewanie, prąd, wodę, żywność, transport do pracy i leki. Dopiero później myśl o droższych abonamentach, subskrypcjach czy przyjemnostkach. Dobrą praktyką jest spisanie wszystkich stałych opłat i sprawdzenie, które z nich da się obniżyć przez przejście do tańszego operatora, renegocjację umów czy zmianę taryfy energetycznej.

Duży potencjał oszczędności kryje się w domu i ogrodzie. Wymiana tradycyjnych żarówek na LED, uszczelnienie okien, proste docieplenie newralgicznych miejsc czy montaż termostatów na grzejnikach potrafi trwale zredukować rachunki za energię. Termomodernizacja i inwestycje w OZE, jeśli robisz je z głową i z wykorzystaniem programów wsparcia, z roku na rok dają rosnącą różnicę między „kiedyś” a „teraz”. Jeśli Twoje rachunki za prąd wynoszą średnio 300 zł miesięcznie, a uda Ci się obniżyć zużycie o 15% dzięki zmianie taryfy i prostym nawykom, oszczędzasz około 45 zł miesięcznie, czyli ponad 500 zł rocznie.

Przy małych zarobkach warto też pomyśleć o dodatkowym dochodzie, nawet rzędu 200–300 zł miesięcznie. Mogą to być dorywcze prace związane z majsterkowaniem, drobnymi naprawami w sąsiedztwie, opieką nad ogrodami, koszeniem trawnika czy odśnieżaniem zimą. Zwróć uwagę na lokalne programy wsparcia: dopłaty do rachunków za ogrzewanie, programy dofinansowania wymiany pieców, miejskie dopłaty do fotowoltaiki czy zbiorników na deszczówkę. Raport Polskiego Funduszu Rozwoju pokazuje, że wielu Polaków nie korzysta z dostępnych form wsparcia, choć mogliby znacząco poprawić swój budżet.

Jeśli chcesz szybko zobaczyć efekt w portfelu, możesz wprowadzić kilka zmian, które od razu uwolnią drobne kwoty każdego miesiąca:

• negocjacje rachunków i przejście na tańsze pakiety usług (internet, telefon, telewizja),
• rezygnacja z nieużywanych subskrypcji i aplikacji, które obciążają kartę „po cichu”,
• planowanie posiłków z tygodniowym wyprzedzeniem i robienie zakupów z listą,
• drobne naprawy sprzętów zamiast natychmiastowej wymiany na nowe, gdy tylko pojawi się usterka.

Jak odłożyć 1000 zł miesięcznie?

Odkładanie 1000 zł miesięcznie brzmi ambitnie, ale przy dochodzie 5000 zł netto oznacza po prostu 20% wynagrodzenia. Da się to osiągnąć, łącząc cięcia kosztów z lekkim zwiększeniem dochodów. Przykładowo możesz odzyskać 200 zł z różnego rodzaju subskrypcji i abonamentów, 150 zł ograniczając jedzenie na mieście, 200 zł zmniejszając rachunki za energię i ogrzewanie dzięki oszczędnym nawykom, kolejne 200 zł renegocjując ubezpieczenia czy wysokość rat, a brakującą część dobić 250 zł z dodatkowych przychodów – sprzedaży niepotrzebnych rzeczy, drobnych zleceń czy pracy w weekendy.

Żeby przełożyć ten cel na konkretne działania, możesz rozbić go na kilka prostych kroków i z każdego „wycisnąć” część potrzebnej kwoty:

1. Przejrzyj wszystkie abonamenty i zrezygnuj z tych, z których prawie nie korzystasz.
2. Ogranicz jedzenie na mieście do ustalonej liczby wyjść w miesiącu.
3. Wprowadź planowanie posiłków i zakupy raz w tygodniu z dokładną listą.
4. Skontaktuj się z ubezpieczycielem i bankiem w sprawie obniżenia kosztów polis i rat.
5. Znajdź jedno dodatkowe źródło dochodu, które przyniesie kilkaset złotych miesięcznie.

Skuteczność takiego planu rośnie, gdy połączysz go z pełną automatyzacją. Ustaw stały przelew 1000 zł z konta bieżącego na wybrane konto oszczędnościowe lub inwestycyjne w dniu wpływu wynagrodzenia i traktuj tę kwotę jak kolejny stały rachunek. Raz w miesiącu porównaj zaplanowane cięcia z faktycznymi wydatkami, a gdy zobaczysz, że gdzieś „ucieka” za dużo, koryguj budżet, zamiast rezygnować z celu.

Jak pomnażać oszczędności – stopa zwrotu, okres i kwota

Gromadzenie oszczędności to pierwszy etap, ale z czasem pojawia się pytanie jak pomnażać oszczędności, żeby nie leżały biernie. Najważniejsza zależność jest prosta: im dłużej inwestujesz i im wyższa średnia stopa zwrotu, tym większy działa efekt procentu składanego. W praktyce oznacza to, że wartość przyszła Twoich pieniędzy to suma obecnego kapitału, regularnych dopłat oraz zysków wypracowanych rok po roku na tym rosnącym kapitale.

Dobrze widać to na prostych przykładach liczbowych, nawet jeśli są tylko orientacyjne. Jeśli odkładasz 1000 zł miesięcznie i osiągasz średnio 5% rocznie, po 10 latach możesz mieć około 155 000 zł, a po 20 latach około 411 000 zł. Przy tej samej kwocie, ale stopie zwrotu 3% rocznie, końcowy wynik będzie wyraźnie niższy, natomiast przy 8% znacznie wyższy – różnice w długim terminie potrafią być kilkusettysięczne. To tylko przykłady, bo realne wartości zależą od częstotliwości kapitalizacji, opłat i podatków, ale dobrze pokazują, że czas i stopa zwrotu działają jak dźwignia.

Wyższy potencjalny zysk zawsze oznacza wyższe ryzyko wahań. Dlatego warto dopasować instrumenty do horyzontu czasowego i własnej tolerancji na spadki. Fundusze akcyjne, ETF-y czy akcje na rachunku maklerskim mają sens głównie przy celach od 7–10 lat wzwyż, gdy możesz przeczekać bessę. Krótsze cele, jak remont za dwa lata, lepiej zabezpieczyć lokatami, obligacjami skarbowymi lub kontem oszczędnościowym, gdzie ryzyko spadku wartości jest dużo mniejsze, choć realny zysk po uwzględnieniu inflacji będzie skromniejszy.

Wysoka stopa zwrotu po opłatach i podatkach może znacząco różnić się od wartości nominalnej; zawsze sprawdź wszystkie koszty, prowizje i podatki przed podjęciem decyzji inwestycyjnej, a część środków trzymaj w kilku różnych instrumentach, żeby nie uzależniać się od jednego scenariusza.

Najlepszy moment na inwestycję w przyszłość, to dzisiaj. Nie zwlekaj! Nawet jeśli na razie możesz odkładać tylko niewielkie kwoty, wybierz pierwszy, konkretny cel – budowę poduszki finansowej, remont, instalację fotowoltaiki czy dodatkową emeryturę – i ustaw stały przelew na osobne konto oszczędnościowe lub IKE/IKZE. Jeden mały krok wykonany dziś jest więcej wart niż perfekcyjny plan, który nigdy nie wejdzie w życie.

Co warto zapamietać?:

• Poduszka finansowa powinna wynosić 3–6 miesięcznych wydatków (np. przy kosztach 4000 zł: 12 000–24 000 zł) i być trzymana na osobnym, bezpiecznym koncie oszczędnościowym, najlepiej w innym banku niż ROR.
• Klucz do skutecznego oszczędzania to: jasno określone cele (krótko-, średnio- i długoterminowe), budżet domowy oparty o zasadę 50/30/20 (lub jej modyfikacje) oraz automatyzacja przelewów na oszczędności i uporządkowanie długów (priorytet: najwyżej oprocentowane).
• Dobór miejsca oszczędzania zależy od celu i horyzontu: konto oszczędnościowe i lokaty – na poduszkę i krótkie cele; obligacje skarbowe – na średni/długi termin z ochroną przed inflacją; fundusze, IKE/IKZE i rachunek maklerski – na wieloletnie inwestowanie z wyższym ryzykiem i potencjalnie wyższą stopą zwrotu.
• Przy małych zarobkach priorytetem jest cięcie kosztów stałych (rachunki, abonamenty, energia, jedzenie „na mieście”), wykorzystanie programów wsparcia (dopłaty do ogrzewania, OZE, termomodernizacji) oraz szukanie dodatkowych dochodów rzędu 200–300 zł miesięcznie.
• Odkładanie 1000 zł miesięcznie (ok. 20% przy dochodzie 5000 zł netto) jest realne przy połączeniu redukcji wydatków z dodatkowymi przychodami; w długim terminie działa efekt procentu składanego – np. 1000 zł miesięcznie przy 5% rocznie daje orientacyjnie ok. 155 000 zł po 10 latach i ok. 411 000 zł po 20 latach.